Sabit Protetik Restorasyonların Dizaynı

Uygun bir sabit protez hem uygulanacağı dişin boşluğunu doldurmalı, çiğneme fonksiyonunu yerine getirebilmeli, kaybedilen estetiği  geri kazandırmalı, periodonsiyumla uyumlu olmalı, ağız içi dokuların fizyolojik hareketlerine  izin vermeli ve  dil, dudak ve yanakların gerçekleştirdiği fizyolojik temizliğe izin vermelidir. Bu amaçla bazı kurallar kesinlikle yerine getirilmelidir.

Estetikten hiçbir zaman ödün vermeden optimum formu yakalamak bazen oldukça zor olmakla birlikte yerine getirilmesi gereken bir kuraldır;

-Restorasyon gövdesi bukkolingual olarak %25 küçültülebilir, böyle bir uygulama çiğneme etkinliğini azaltır. Bu noktada dikkat edilmesi gereken oklüzal yüzey anatomisine dikkatlice aktarmaktır.

-Triangular sırtların oklüzal yüzeyde var olması çiğneme etkinliği için çok önemlidir, çünkü çiğneme işlemi ezmek değil parçalamaktır, dolayısıyla düz yüzeyli tüberküller  gıdaları ezerken, prizmatik mine yüzeyleri gıdaları parçalayarak çiğneme işlevine katkı sağlar. Gıdaları parçalayacak yüzeyler daima dışbükey hazırlanmalıdır, tüberkülleri küre olarak düşünürsek oklüzal temasları da dışbükey yüzeylerin noktasal teması olarak niteleriz, bu çiğneme etkinliği için çok önemlidir.

-Fonksiyonel tüberküller çineme işlevini yerine getirirken, nonfonksiyonel tüberküller ise gıdalarıcı dengeleyici ve karşılayıcı görevleri üstlenir, bu doğrultuda fonksiyonel tüberküller kadar olmasa  da nonfonksiyonel tüberkülleri de önemsemeliyiz.

-Gövdelerde küçültme yapılırken fonksiyonel tüberküllerde kesinlikle oynama yapmamalıyız. Alt çenede bukkal, üst çenede lingual tüberküller fonksiyonel tüberküllerdir. Gövde küçültmesinde bulunurken estetiğin fazla etkilenmeyceği alt çenenin lingual tüberküllerini perfore edebiliriz, ancak üst çenede nonfonksiyonel tüberküller aynı zamanda gülme hattında olduğundan estetikten ödün vermemek amacıyla  fonksiyonel tüberküllerin palatal tarafından tüberkül formunu korumak şartıyla perfore edilebilir.

-Gövedelerin mesiodistal ve bukkolingual ebatları ayarlandıktan sonra protezin asıl işlevini yerine getirecek olan oklüzal yüzeyinde dikkat edilecek en önemli nokta oklüzal tabladır! Oklüzal tabla dişlerin kapanış halindeyken karşıt dişlerin tüberkülleriyle yaptığı temasın alanıdır, biz bir protezin başarısını artırmak için oklüzal tablayı daraltırız. Çünkü oklüzal tabla daraldıkça oklüzal kuvvetler santral fossaya yaklaşır ve gövdenin merkezinde yoğunlaşır, bu sayede kuvvet direk olarak destek dişlerin köklerine ve periodonsiyumuna aktarılarak absorbe edilir. Oklüzal tablayı geniş tutarsak oklüzal kuvvetler santral fossadan uzaklaşır ve tüberkül tepelerine yaklaşır, çiğneme yüzeyinin arttığını düşünebiliriz fakat burada periferik kuvvetleri dengeleyebilecek bir desteğimiz olmadığından restorasyon üzerinde devirici kuvvetler oluşur.

-Gıdalar çiğnenirken parçaların oklüzalde sıkışıp kalması düşünülemez. Bunun için gıdalara kaçış yüzeyleri hazırlanmalıdır, fossalar ve oluklar  bu amaçla hazırlanmalıdır. Bir sabit protezi dental arkta uyguladığımızda fonksiyonu esnasında tek başına hareket etmez, çiğneme işlevi dental arkı ritmik olarak bir quadrtantını sırayla kullanmasıyla olur, bu esnada gıdalar kaçış yolu olarak embrasürleri kullanır. Embrasürler genel olarak üçgen şeklinde hazırlanır. Bukko-lingual embrasürler kontak noktalarının arasında üçgen şeklinde hazırlanmalıdır, oklüzal embrasürler kesici kenarların arasında üçgen şeklinde hazırlanır. Gingival embrasürler de üçgen formda hazırlanır fakat  gingival bölgede  gövdeye bir miktar içbükeylik verilmelidir, bu dişetinin embraüre rahatça yayılmasını ve gövdeden baskı almamasını sağlayarak staz oluşumunu engeller ve doku dışarıdan gelen etkenlere karşı daha az hassas olmayarak ödem ve spontan kanama göstermez. İnsizal embrasürler genel olarak atlanır fakat kontak noktasına kadar üçgen şeklinde bir embrasür  yanlızca aşınmış dişlerde estetik sebeplerden dolayı uygulanmaz.

-Proksimal kontaktlar da dışbükeylik kuralı dahilinde noktasal olarak hazırlanmalıdır, eğer yüzey şeklinde hazırlanmak gibi bir zorunluluk varsa da olabildiğince küçük hazırlanmalıdır. Ancak bu noktada abutment ve pontic arasındaki kontakları da hesaba katmalıyız, restorasyonun sağlamlığı açısıdan bu noktalar minimum 2-3 mm kalınlığında hazırlanmalıdır.

-Emergence Proflile! Gövdenin gingiva sınrında iki yüzeyin birbiriyle yaptığı açıdır. Overcontur restorayonlarda  bu açı azalır; gıda birikimi artar ve diş fırçası buraya ulaşamayacağında  başarımızı olumsuz etkilenir. Undercontur restorasyonlarda ise bu açı artar; burada ise gıdaların akış yüzeyi yok olacağından çiğnenen gıdalar direk olarak dişetine gelir ve travma yaratır.