Posterior diş preparasyonu:

Estetikten daha çok restorasyonun yapısal sağlamlığı sağlanmalıdır. Restorasyonun kalınlığı çiğneme fonksiyonları karşısında dayanıklı olmalıdır.

1: santral ve gelişim olukları yeterince derinleştirilmelidir; bunun için 1mm çapında round frezi kullanırız. Uygun hazırlanmayan oklüzal preparasyon kendini çatlaklarla ya da teknisyenin kalınlığı sağlamak amacıyla restorasyonu kalınlaştırması sonucu karşıt dişteki tarvmalarla gösterir.

Restorasyonumuzun doğal diş gibi görünebilmesi için, preparasyonun da eşit materyal varlığını sağlayabilecek yeterli indirgemeye sahip olması gerekir. Düz oklüzaller, oklüzal kuvvetler karşısında yetersiz kalır ve restorasyon ve dişlerde tavma oluşturur.

    - Metal destek olmadığı durumlarda oklüzal preparasyon orijinal anatomiyi  takip ederse, porselenin kırılganlığını tolere edebiliriz. Orijinal anatomiyi preparasyonda da koruyabilmek için tüberkül eğimlerini takip etmemiz yeterlidir. Bu amaçla referans olarak frez çapını almakta yarar vardır.

2: vestibül ve orâl indirgemeyi 1mmlik frezle dişin aksına paralel olarak yaparız ve dişetinden 0,5 mm mesafe bırakırız diş dokusunda.

3: papilin tepesini rehber alarak, mezial ve distal duvarları da prepare ederiz.

4: Sivri uçlardan dolayı kırılmalar olabilceğinden,sağlamlık ve estetiği korumak amacıyla 1/3 oklüzal indigemeler yapılır. Bu indirgemeler tüberküllerin fonksiyon yapıp yapmamasına göre yapılabilir. Örn: alt dişlerin lingual tüberküllerinde 1/3 oklüzal eğim verilmezse tutuculuk açısında  faydalı olur, fakat bukkal tüberküller üst dişlerin palatinal tüberkülleriyle fonksiyona gireceğinden preparasyon prensiplerinden ödün veremeyiz.

     - Üst premolar ve molarlar normal konuşmada göründüğünden estetik nedenlerden ötürü indirgeme yapılır. Fakat alt dişlerde fonksiyonel amaçlı yapılır.

     ***** Alt 4 numaranın preparasyonunda dikkat edilecek husus: alt 1. ve 2. premoların morfolojik olarak linguale eğimi vardır, bundan dolayı eğer lingual tüberküllere eğim yaparsak destek doku bırakmayız!

Bir restorasyonun en zayıf bölgesi marjinal bölgesidir. Bunu korumak için önlemler alırız. Dişetinin altında sonlandırılması temizliği ve doku uyumu açısında sorun yaratabilir. Supragingival bırakılırsa dişeti, restorasyonun overkonturundan daha az etkilenir, çalışma alanı daha rahat olur ve de daha az kontaminedir. Tüm bunların yanında pratik genel olarak subgingival bırakmak zorundayız;

            - dişlerin kısa olmasından dolayı dişeti altına girerek aksiyel duvarlara olan teması artırırız, fakat burada hasta hijyen konusunda motive edilmelidir.

            - estetik olarak daha başarılıdır.

*Derin champerı marjinal kenarların sağlamlığı ve uygulama kolaylığından dolayı, andırkat riskini minimalize ederek preparasyonumuzda kullanırız.

*Supragingival marginal preparasyonun meziyo-distal yöndeki kurvatürü, gingival eğimi takip etmelidir

*Posteriorda dişeti çekilmesi varsa restorasyonun estetik olarak da kolay uyumu için basamaksız kesim yaparız veya pulpaya en az yaklaşacak şekilde basamaklı kesimi tercih ederiz.

* 1-1,5 mmlik preparasyon derinliği her türlü restorasyon materyali için uygundur!

Yumuşak doku kontrolü ve düzenlenmesi:.

Subgingival preparasyonunu  serbest dişetinin 0,5-1 mm altında bitiriyoruz. Restorasyonun uyumu bu derinlik ve ölçümle ilgilidir. Bu noktada  serbest dişetinin prepare edilecek alana devrilip ölçümü engelleyeceğinde retraksiyona ihitiyaç duyarız. Ölçü maddesi preparasyonun marjinal  bitiş çizgisine  en az 0,5 mm ötesine ulaşmalıdır.

Dişeti retraksiyonu: Dişetinin marjinal bitiş çizgisi etrafında geri çekilmesine denir.

1-) Mekanik Yöntem: Pamuktan yapılmış sıkı iplikler kuru ortamda uygun araç gereçle sulkus içine yerleştirilir daha sonra tükrükle şişen iplikler retraksiyon yapar. Bazı avantajları ve dezavantajları  vardır:

- Kimyasal ajanlara karşı oluşabilecek reaksiyonlarla karşılaşmayız.

- İpliklerin şişmesi ve dokuyu itmesi 7-8 dakika süreceğinden zaman kaybı yaşarız.

- Preparasyonun basamaklarını ölçüye aktarabilmek için iplikleri çektikten sonra ölçü alırız, burda da dişetlerinin çabucak geri dönmesi gibi bi durumla karşılaşırız,yaklaşık 1-2 dakika sürer. Özellikle birçok dişte çalışılacaksa, totalde bizi oldukça zorlar.

- Kanama konrolü sağlayamayız.

2-) Mekanik+Kimyasal Yöntem: Özel ajanlar ipliklere emdirilerek sulkusa yerleştirilerek yapılan retraksiyondur. Demir sülfat ve de alüminyum klorit türevi ajanlar kullanılır. Demir sülfat: Hızlı kuagulasyon etkisi vardır, kesik damarları hemen tamir ederek kanamayı doğrudan durdurur. Fakat dişleri ve dişetlerini kötü şekilde boyar, retraksiyonu takiben kahverengi ve siyah renkleşmeler olur – bu durum daha öncesinde hastaya açıklanmalıdır-, ancak fırçalamayla 48 içinde tamamen kaybolur. Alüminyum klorit: deodorantlarda da bulunur, gözenekleri tıkayıcı etkisi vardır. Dokuyu büzerek kanama riskini azaltır, ancak doğrudan kanamayı durdurucu etkisi yoktur.

Bu yöntemin en büyük dezavantajı, bu ajanlara karşı geliştirilern allerjik reaksiyonlardır.

Avantajları ise: retraksiyon süreci kısadır, ayrıca iplikler çıkartıldaktan sonra 8-10 dakika retraksiyon devam eder bu bize çalışma rahatlığı sağlar.

- Diş ipini çıkartırken karşılaşılabilecek kanamalara karşı önlem alınmalıdır.

İyi bir retraksiyon için çift iplik kullanılır. Sulkus tabanına öncelikle ince bir iplik yerleştirilir ve üzerine 2 katı kalınlıkta bir iplik daha yerleştirilir.              

Ölçüm alma işlemi için ise üstteki ipi çıkarırız ve ölçü materyali için uygun boşluğu yaratırız, aynı zaman da ince ipliği bırakarak da bölgeyi kanama ve de sulkus sıvısından arındırmış oluruz. Çünkü ölçü maddeleri hidrofobik olduğundan ıslak yüzeylerde yayılamaz toparlanıp kalırlar. Ayrıca sığ ceplerde çift iğlik yerleştirilemez, zorlayarak ataşman kaybında kaçınmalıyız, 1,5-2 mm derinlik çift iplik için uygundur.

3-) Elektrocerrahi: Yüksek elektirk akımıyla yumuşak dokuların yakılmasıdır. Protetik restorasyonlarda dişetine ve dişeti oluğuna şekil verilir. Bu işlem son derece  dikkatli ve uzaman tarafından derin ceplerde  yapılmalıdır, milimetrik sapmalar osteomiyelite kadar sonuçlanabilir. Sulkus tabanına dokunmadan dişeti oluğunun oluk epiteli tarafı dikkatlice yakılarak ortadan kaldırılır. Yanık yaraları büzülerek iyileşir ve de büzülme miktarı tahribatın büyüklüğüyle orantılıdır. Bu işlem sırasında  damar ağızları da yanacağından kanama gerçekleşmez, cep eliminasyonu ve doku azaltmaya yönelik bir işlem olduğundan iyileşme sonrası daha temiz bir doku kalır.Bu işlem  sonrasında dokunun basamak üzerine devrilme ve ya geri dönme süresi oldukça uzundur, yaklaşık 30 dak- 1 saat çalışma süresi sağlanmış olur.

Ölçü Yöntemleri

1-) Wash Metodu: Fabrikasyon delikli kaşıklar kullanılır. Koyu ve katı kıvamlı lastik esaslı ölçü maddesi kullanılarak tüm arkın ölçüsü alınabilir. İyi bir ölçü, sert ve yumuşak dokuları, damak, mukogingival sınır ve dilaltı bölgelerini kaydına almalıdır. Bu ölçüyü alırken retraksiyon iplerini sulkus içinden çıkarmıyoruz. Ölçü ağıza uygulandıktan sonra da sertleşmesini bekleyip çıkartıyoruz  ve akan soğuk su altında iyice yıkıyoruz ve biyolojik artıklardan arındırıyoruz. Özellikle müköz tükrük salgılayan kişilerde bu yıkama işlemine özen gösterilmezse, modelde boyutsal deformiteler oluşur.

Bu metod 2 aşamada gerçekleşir: öncelikle putty ile retraksiyon ipleri sulkustayken bir ölçü alırız. Bu ölçü bize kişisel ölçü kaşığı görevi de görür aynı zamanda. Putty uygulamasından sonra 2. maddeyle bireysel kaşığı doldururuz, öncesinde ipleri sulkuslardan nazikçe çıkartırız ve geride artık bırakmamak için de iyice yıkayıp kurularız, sonrasında detaylı ölçü için kaşığımızı tekrar ağıza uygularız. Dikkat edilmesi gereken nokta ise, 2. ölçü sulkusa iyi yayılsın diye aşırı kuvvet uygulamaktan kaçınmaktır. Aksi takdirde puttynin elastik yapısından dolayı esnemeler olucak ve kaşık ağzıdan çıkarıldığında tekrar eski yapısına geri dönmek isteyecektir, ancak deformasyonlar arasında sızan 2. ölçü maddesi bu alanlarda distorsiyon oluşturur.

2-) Enjeksiyon Tekniği:  Kısaca akıcı ve koyu kıvamlı ölçü maddelerinin aynı  anda kullanıldığı teknik olarak açıklanabilir. İşlem öncesinde sulkuslardaki kalın iplikler çıkartılır, sonra özel enjeksiyonlar yardımıyla hassas ölçüyü preparasyonun sulkus tabanından insizaline kadar çepeçevre madde yığılır. Bu esnada yardımcının karıştırdığı puttyi akıcı kıvalı maddenin üzerine yerleştiririz. Ölçü maddelerinin akışkanlıkları daha kontrollüdür. Aynı anda uygulandıklarından basınç farkı distorsiyonu da oluşmaz. Preparasyon sayısının fazla olduğu durumlarda kullanılmaz, bu yüzden çalışma süreleri uzatılmış polivinil siloksan ölçü maddeleri kullanılır.

3-) Karma Yöntem:  Wash ve enjeksiyon yöntemlerinin kombinasyonudur. Öncelikle Wash yöntemi gibi putty ölçü alınır. Sonra sulkuslardaki kalın iplikler çıkarılır, iyice yıkanıp kurulanır. Putty içinde preparasyon boşluklarına enjeksiyonla hassas ölçü yerleştirilir ve yeniden ağıza yerleştirilerek parmak basıncıyla ölçü tamamlanır. Bu işlem kolay olması ve preparasyon adedinin işlemi etkilememesinden ötürü oldukça avantajlıdır.